Người cao tuổi cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý

Người cao tuổi luôn là đối tượng được chăm lo đặc biệt trong mỗi gia đình. Do đó, vấn đề dinh dưỡng cho người cao tuổi cũng xem như một mối bận tâm không đơn giản.

Làm sao đảm bảo cho người cao tuổi được ăn uống thoải mái, có được nguồn vui trong bữa ãn hằng ngày? Theo Giáo sư Từ Giấy, nguồn vui được tạo ra do sự chăm sóc, tình cảm của người thân trong gia đình khi chế biến các món ăn mà người già yêu thích.

Nguồn vui còn do bản thân người già biết cách giữ gìn ăn uống điều độ, biết kết hợp ưn uống với hoạt động của đôi chân đi bộ đều đặn hằng ngày, với hoạt động của bộ óc, hoạt động của trái tim nhân hậu, tấm lòng cởi mở có quan hệ tốt với mọi người. Tất cả đều giúp cho người cao tuổi luôn luôn thanh thản, thoải mái, ăn ngon, ngủ sâu, tiêu hóa hấp thu tốt.

Người cao tuổi cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý

Người cao tuổi cần ăn uống điều độ. Tránh ăn quá no, đặc biệt buổi tối trước khi đi ngủ và khi có bệnh ở hệ tim mạch. Kể cả những ngày vui cũng không nên ăn quá mức bình thường. Cần chế biến các món ăn hỗn hợp có nhiều gia vị kích thích ăn ngon miệng nên làm thức ăn mềm, nấu nhừ (chú ý tới món canh) vì tuyến nước bọt và hàm răng của người nhiều tuổi hoạt động kém, khó nhai và nuốt thức ăn. Người cao tuổi phải đảm bảo uống đủ nước, tại thành thói quen uống nước hàng ngày, ví dụ sáng uống hai cốc, trưa hai cốc, chiều hai cốc. Tránh uống nhiều nước buổi tối.

Chú ý các thức ăn nguồn thực vật vì nếu biết chọn lựa, chế biến khéo sẽ tạo ra các món ãn ngon, bổ, dễ tiêu, giá rẻ. Trong mọi trường hợp, cần đảm bảo vệ sinh trong chế biến, nấu nướng món ăn và giữ gìn vệ sinh ăn uống. Thức ăn, nước uống là nguồn gây bệnh.

Hệ tiêu hóa của người già đã bắt đầu kém hấp thu, khả năng tổng hợp của cơ thể cũng giảm do đó dễ xảy ra tình trạng thiếu dinh dưỡng. Thêm vào đó do sự tiêu hóa của người cao tuổi đã suy giảm nên chúng ta cần chọn những loại thực phẩm dễ hấp thụ, dễ tiêu hóa, đảm bảo đủ chất đạm nhưng không quá “nặng nề” đối với đường tiêu hóa. Thịt khi tiêu hóa thường tạo ra các chất có sunfua ở đại tràng, đây là những chất độc ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe. Do đó, người già nên hạn chế ăn thịt, tăng cường ăn cá vì cá có nhiều chất đạm quý, dễ tiêu, ít sinh khí sunfua hơn thịt lại có nhiều axit béo không no rất cần đối với người có tuổi. Các món ăn này có thể chế biến theo cách hấp hoặc luộc để đảm bảo hàm lượng các vitamin và khoáng chất, tránh các đồ xào, rán chứa nhiều mỡ để giảm áp lực cho dạ dày vào ban đêm.

Quá trình tiêu hóa của người già thường diễn ra dài hơn do sự bài tiết dịch vị trong dạ dày giảm đi, việc hấp thụ các chất như can-xi, sắt cũng kém hơn. Để không bị đầy bụng gây ra hiện tượng khó ngủ về đêm, người cao tuổi nên ăn sớm, trước 7h hoặc nên ăn mỗi bữa ít đi và có những bữa lót dạ nhẹ nhàng, nhất là trước khi đi ngủ khoảng 2 giờ như một chút sữa nóng sẽ giúp người cao tuổi dễ ngủ hơn. Đồ ăn cũng cần có độ mềm nhất định do khả năng tiêu hoá và hấp thụ thức ăn ở người cao tuổi kém, răng có thể không còn rắn chắc.

Nhóm cung cấp chất béo: Bao gồm mỡ, bơ và dầu thực vật. Do việc tiết men lipaza tiêu hóa chất béo giảm nên người cao tuổi khó tiêu hóa hấp thu chất béo dẫn đến dư thừa chất béo, nếu bị thừa chất béo sẽ dễ bị thừa mỡ trong máu, gây nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, thiếu máu não, có thể bị xuất huyết não, liệt nửa người… Hạn chế mỡ trong khẩu phần ăn, giảm mỡ động vật, ăn dầu thực vật, bớt ăn chất đường là điều nên làm đối với người có tuổi. Nên ăn các thức ăn hấp luộc, hạn chế xào rán, hạn chế các thức ăn nhiều cholesterol (bơ, mỡ động vật các loại), phủ tạng (óc, tim, gan, thận, bầu dục, lòng lợn, tiết canh, lòng đỏ trứng...).

Nhóm cung cấp các vitamin và khoáng chất: Chủ yếu do rau xanh và quả chín cung cấp. Rau xanh và hoa quả là những loại thực phẩm không thể thiếu trong chế độ dinh dưỡng của người cao tuổi. Trái cây chín cung cấp nhiều vitamin và chất khoáng, nhiều chất chống ôxy hóa, các loại vitamin, khoáng chất và các axit hữu cơ này có tác dụng kích thích sự thèm ăn và duy trì sự cân bằng các hormon trong cơ thể. Ngoài ra người cao tuổi cũng nên uống bổ sung thêm các vitamin hoặc khoáng chất theo chỉ dẫn của bác sĩ vì có thể ăn uống của các cụ không đảm bảo được đủ dinh dưỡng như “mong muốn” của cơ thể.

Chất xơ trong rau quả có tác dụng phòng ngừa bệnh táo bón ở tuổi già, ngoài ra chất xơ còn có tác dụng làm giảm mức độ cholesterol trong máu. Các vitamin được đưa vào cơ thể trong thành phần của các nhóm chất dinh dưỡng. Nhiều người cao tuổi thường không hay quan tâm đến việc ăn hoa quả và rau. Nhiều người cũng không có thói quen uống sữa, nguồn cung cấp chủ yếu canxi để phòng ngừa bệnh loãng xương... Tất cả những thói quen đó, kết hợp với khả năng hấp thụ các chất của cơ thể người cao tuổi kém hơn dẫn đến cơ thể thường bị thiếu các loại vitamin và các khoáng chất khác nhau. Người cao tuổi nên thường xuyên uống từ 2 - 3 cốc sữa một ngày để phòng ngừa bệnh loãng xương. Tuy nhiên cần chú ý rằng, ở người già khả năng tiêu hóa sữa kém hơn, do vậy nên uống làm nhiều lần trong ngày, mỗi lần 100 - 120ml. Sữa là nguồn cung cấp chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất cân đối và đầy đủ nhất.

Nước lọc và các loại nước hoa quả đều là các sản phẩm có lợi cho sức khỏe. Người cao tuổi thường ít có cảm giác khát nước, do trung tâm điều khiển cảm giác khát đã bị thoái hóa, vì vậy người bị thiếu nước nhưng lại không có cảm giác khát, vì thế không nên để đến khi có cảm giác khát mới uống, mà uống nước kể cả khi không khát, hãy uống đủ số lượng nước cơ thể cần trong ngày vì nước sẽ giúp thận người cao tuổi hoạt động tốt hơn, giảm táo bón và tăng khả năng trao đổi chất, đẩy lùi quá trình lão hóa, nhất là đối với da. Cơ thể người cao tuổi cần phải được cung cấp đủ nước, trong một ngày, nên uống khoảng 1,5 - 2 lít nước ở dạng nước trắng, nước hoa quả, nước chè tươi, không nên uống các loại nước ngọt có ga, nước chứa nhiều đường.